Op montessorischolen wordt gewerkt volgens de ideeën van Maria Montessori. Ze was een Italiaanse arts die zich heeft ingezet voor 'de rechten van het kind'. Ze bedoelde daarmee dat ieder kind recht heeft op onderwijs en opvoeding dat gericht is op een volledig vrije ontplooiing. Hierdoor heeft het kind de kans een gelukkig mens te worden die kan zijn wie hij werkelijk is.

De kernpunten van haar visie uitgewerkt:

• Maria Montessori was er van overtuigd dat de eerste levensjaren van een kind van het grootste belang zijn. Als we worden geboren zijn we nog lang niet 'af'. Vanaf het moment van de geboorte heeft het kind nog een lange weg van ontwikkeling te gaan, vooral in geestelijk opzicht.
• Alle ontwikkelingen die het kind de eerste levensjaren doormaakt, vinden plaats in wisselwerking met de omgeving waar het kind in opgroeit. Ouders, broertjes en zusjes, andere familieleden, maar ook het land, de cultuur waar het kind ter wereld komt, maken deel uit van die omgeving. Allerlei indrukken prikkelen het kind om zich te ontwikkelen. Het is belangrijk dat deze prikkels een positief karakter hebben en tegemoet komen aan de basisbehoeften van veiligheid en liefde, maar ook aan interessante bezigheden waarmee hij de wereld kan ontdekken.
• Kinderen hebben behoefte aan gezonde voeding en frisse lucht en een ritmische afwisseling tussen inspanning en rust c.q. ontspanning.
• Kinderen hebben behoefte aan wederzijds vertrouwen en acceptatie binnen hun sociale relaties, zowel tussen henzelf en de volwassenen in hun omgeving, als in contacten met leeftijdsgenootjes.
• Wij hechten daarom groot belang aan een vriendelijke en veilige sfeer op school, want pas als het kind zich veilig voelt kan het zich ontwikkelen.
• Kinderen hebben behoefte aan uitdagingen die het leven de moeite waard maken en een appèl doen op inzet, verantwoordelijkheidsgevoel en creativiteit. Daarom moet er op school boeiend onderwijs worden gegeven; onderwijs dat de kinderen uitdaagt.
• De kwaliteit van de omgeving is naast het karakter, de mogelijkheden en het temperament van het kind in belangrijke mate bepalend voor de ontwikkeling. Het is goed om er eens bij stil te staan wat een geweldig opbouwwerk het kind de eerste jaren van het leven verricht. Van een klein wezentje, volslagen hulpeloos en afhankelijk, tot de persoonlijkheid die het eens zal zijn.
• Ieder mens is 'gemaakt ' om te leren. Niemand hoeft een kind te dwingen om te leren lopen of praten. Kinderen zijn van nature toegerust met een onverzadigbare drang tot verkennen en experimenteren.

Maria Montessori was van mening dat aan al deze energie een onbewuste doelgerichtheid ten grondslag ligt: het kind wil groot worden. Haar credo ' help mij het zelf te doen' vervat dan ook de kern van het montessorionderwijs en de montessoriopvoeding. Onafhankelijk en steeds zelfstandiger worden is voor elk kind belangrijk. Het proces van 'groot' worden moet het kind zelf volbrengen: niemand kan dat voor hem of haar doen. Daarom is het volgens Montessori zo belangrijk dat het kind de vrijheid krijgt om zijn omgeving te ontdekken en zelf de dingen te doen die het kan. Het kind heeft daarbij de hulp van de volwassenen in zijn omgeving nodig.

De voorbereide omgeving

De omgeving waar het kind in leeft en werkt moet geschikt gemaakt worden als werkomgeving. Dat wil zeggen dat er weloverwogen en doelgericht prikkels aanwezig moeten zijn; het kind moet uitgedaagd worden om dingen aan te pakken, uit te proberen. Dit betekent ook dat de kinderen de vrijheid moeten krijgen te kiezen waar ze mee willen werken. Daarom zijn de groepen op een montessorischool altijd zo ingericht dat zij uitdagen om in te werken: de zg. voorbereide omgeving.

Heterogene groepen

In een montessorigroep zitten altijd drie leeftijdgroepen leerlingen door elkaar. Dit is belangrijk voor een harmonische ontwikkeling: ook in een gezin is een kind meestal omringd met oudere en jongere kinderen. Het geeft kinderen bovendien de kans zich te spiegelen aan anderen. Ieder kind is dus een periode de jongste, de middelste en de oudste.

Het montessorimateriaal

Het montessorimateriaal is oorspronkelijk door Maria Montessori ontworpen Het is typisch 'ontwikkelingsmateriaal', dat aan specifieke en hoge eisen moet voldoen. Enkele kenmerken van montessorimateriaal zijn dat het zo veel mogelijk 'controle van de fout' mogelijk maakt: het kind merkt zelf dat het iets niet goed doet. Daarnaast is het materiaal zo ontworpen dat steeds één eigenschap centraal staat: als het om bijvoorbeeld optellen gaat, moeten niet ook andere vaardigheiden een rol spelen. Ten slotte voldoet montessorimateriaal aan hoge esthetische eisen: het is zeer degelijk vervaardigd, uit natuurlijke materialen.

Voor meer, uitgebreide informatie over Maria Montessori ga naar: www.montessori.nl.